JAARVERSLAG 2002

Bestuursverslag 2002

Inleiding

Na bijna vijftien jaren van gestage daling van de incidentie van wiegendood zoals geregistreerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werd in december 2002 vastgesteld dat in het jaar 2001 helaas weer sprake is geweest van een toeneming. Op 202.603 levendgeborenen deden zich 34 gevallen voor van wiegendood/SIDS (sudden infant death syndrome); in 2000 ging het nog om 25 gevallen op 206.619 levendgeborenen. In promillages steeg de incidentie van 0.12 naar 0.17. De totale zuigelingensterfte nam van 2000 op 2001 ook toe: van 5.1 promille tot 5.4.

Ook in de aangrenzende categorieën werd, voor de tweede achtereenvolgende keer zelfs, een stijging geregistreerd, zodat de optelsom van die categorieën en wiegendood/SIDS toenam van 68 gevallen in 2000 tot 83 gevallen in 2001. In 1999 was dat aantal nog 56. Het volgende jaar zal leren of deze trendbreuk doorzet of dat er slechts sprake is van een schommeling binnen statistisch te verwachten marges. Het stichtingsbestuur ziet er in elk geval een aansporing in om het tot nog toe gevoerde beleid met onverminderde kracht voort te zetten. geen der doel
stellingen heeft nog aan belang ingeboet.

In 2002 ontwikkelde de website zich tot een voorlichtingskanaal van formaat, gezien het verrassend hoge aantal bezoekers en het sterk toenemende mailverkeer. De omzet van de preventiefolders Laat uw baby Veilig Slapen, handhaafde zich op bijna het niveau van 2001; het aantal edities werd met de Engelstalige Safe Sleeping uitgebreid tot 4. Op de site werd een vijfde versie opgenomen in de nieuwe Duitstalige pagina.

De stichting financierde dit jaar mee aan verscheidene onderzoeken, droeg bij aan en ondersteunde de activiteiten van de veldonderzoeksgroep Landelijke Werkgroep Wiegendood. In het najaar werd extra subsidie verstrekt voor de uitgave van het boek Wiegendood, ervaringen en inzichten, waarin de LWW vijf jaar onderzoeksresultaten heeft gebundeld.

De druk op het secretariaat nam dermate toe dat het bestuur in het najaar besloot tot een verkenning van de mogelijkheden om het werk van de stichting te continueren. Het verlaten van de vrijwilligersstatus lijkt niet haalbaar, verdere groei echter kan nauwelijks nog door automatisering worden opgevangen en met de beperkte menskracht blijft de stichting erg kwetsbaar. Naar verwachting kan in de eerste helft van 2003 duidelijkheid worden geschapen.

Financieel was 2002 een evenwichtig jaar. Mede dank zij het handhaven van een uiterst laag kostenniveau werd de exploitatie afgesloten met een relatief gering negatief saldo, dat uit de reserve kon worden gedekt. Na een procedure van bijna een jaar werd medio april een zogeheten Verklaring van Geen Bezwaar verkregen van het Centraal Bureau Fondsenwerving, een speciaal voor kleine fondsen in het leven geroepen waarborgstempel. De jaarrekening moest daartoe vorig jaar reeds in een nieuwe vorm worden gegoten en de statuten dienen uiterlijk oktober 2003 op enkele punten te zijn aangepast.

Veel dank is het bestuur verschuldigd aan de sponsors en donateurs van de stichting. Zij maakten het voortbestaan mogelijk, het mede op gang brengen van twee onderzoeksprojecten, het uitbouwen van de website en het uitbreiden van het arsenaal aan preventiefolders.

Activiteiten

1. Preventievoorlichting
Aan de reeks preventiefolders werd in het voorjaar de Engelstalige editie van Veilig Slapen, Safe Sleeping, toegevoegd, waarvan er ruim 4.000 werden verspreid. De Duitse versie Sicher Schlafen is vooralsnog alleen als DTP (desktop print) beschikbaar. Van de Nederlandstalige Veilig Slapen werden ruim 155.000 exemplaren verspreid tegen 170.000 een jaar eerder. De omzet van de twee tweetalige versies Turks/Nederlands en Marokkaans/Nederlands liep eveneens licht terug tot respectievelijk 8.000 (10.000) en 7.000 (9.500) exemplaren.

Het secretariaat distribueerde 170 omvangrijke zendingen via het extern magazijn en verzorgde daarnaast ruim 130 kleinere bestellingen. Er werden meer dan 300 schriftelijke en mondelinge informatieverzoeken van uiteenlopende aard behandeld, afkomstig van medici, het beroepsveld, studenten, kinderopvang en particulieren. In het kader van het boekproject werden 70 zendingen verwerkt.

De meeste informatieve publicaties werden in de loop van het jaar geactualiseerd, sommige meer dan eens. Dat gold in het bijzonder het voorbeeld-protocol voor kinderopvang. Toegevoegd werden een overzicht van (on)veilige babyproducten en een verhandeling over het trauma dat wiegendood veroorzaakt

De website, bereikbaar onder de domeinnamen www.wiegendood.nl en www.wiegedood.nl, werd uitgebreid met een pagina in de Duitse taal en gedurende het hele jaar met grote regelmaat geactualiseerd. De groeiende betekenis voor de voorlichting van professionals en publiek viel af te meten aan het aantal pageviews dat opliep op tot ruim 9.000. Voor het komende jaar wordt verdere groei verwacht. Voor de technische ondersteuning kon het secretariaat rekenen op trouwe, belangenloze medewerking van Eurite Communications Group te Wilnis, in het bijzonder op de daar werkzame it-specialist Dennis Stoeltie.

Bij wijze van experiment bezette de stichting op uitnodiging van enkele bedrijven een kraam tijdens de Negen Maanden (consumenten)Beurs op 9 maart in de Amsterdamse RAI. Er werd voorlichting gegeven aan passanten en er werd gewezen op het onderzoeksproject Huilbaby's en inbakeren, maar bij evaluatie werd vastgesteld dat de verwevenheid met commerciële standhouders te groot was geweest.

2. Bevordering onderzoek
Onder leiding van bestuurslid Mulder werd begonnen aan een voorstudie naar ALTE (Apparent Life Threatening Event) met het uiteindelijke doel om te komen tot zogeheten evidence based richtlijnen voor diagnostiek en behandeling. Aan de verworven subsidie werd voor een klein deel bijgedragen door de stichting, die op haar beurt voor de helft een donatie ontving van de onderneming Tefa Portanje te Woerden.

Onder leiding van bestuurslid L'Hoir werd verder gewerkt aan een pilotstudie naar de relatie 'fopspeen en borstvoeding', waarvoor de stichting een fonds beheert. Zij en bestuurslid Kuis, beiden verbonden aan het Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, alsmede bestuurslid Engelberts coördineerden het door Zorg Onderzoek Nederland gefinancierde 'landelijke onderzoek naar de effectiviteit van verschillende interventies bij baby's die excessief huilen', dat naar verwachting ook gedurende het hele jaar 2002 zal voortgaan.

In november werd aan TNO Preventie en Onderzoek opdracht gegeven voor een vervolg op de reeks 'peilingen risicofactoren'. De vragen naar de implementatie van preventie aanbevelingen konden worden toegevoegd aan een peiling naar borstvoeding, waardoor de kosten enigszins beperkt blijven. De uitkomsten, die inzicht kunnen geven in de effecten van voorlichting, worden voor medio 2003 verwacht.

Evenals voorgaande jaren participeerden twee bestuursleden in de Landelijke Werkgroep Wiegendood (LWW), die zich sinds najaar 1996 toelegt op het registreren en documenteren van wiegendoodgevallen en die dit jaar wederom door de stichting werd gefinancierd. Vier leden van de werkgroep publiceerden begin november het boek Wiegendood, ervaringen en inzichten, waarin systematisch verslag wordt gedaan van hun bevindingen en waarin mede op basis van internationaal literatuuronderzoek de actuele stand van zaken wordt weergegeven. De stichting trad op als uitgever, droeg bij aan de kosten en nam de promotie en distributie van het boek op zich.

Begin september nam een delegatie van vier, onder wie drie bestuursleden, deel aan de zevende International SIDS Conference, dit maal in Florence, Italië. Alle delegatieleden verzorgden inleidingen, dr. M.P. L'Hoir tijdens een der plenaire bijeenkomsten. De bestaande banden met onderzoekers en SIDS-organisaties uit vele landen werden aangehaald en op enkele onderwerpen werden afspraken tot samenwerking bij onderzoek gemaakt.
In Brussel werd in december door een stichtingsdelegatie bestaande uit dr. L.Hoir en secretaris Hopmans een dag lang intensief overlegd met Kind en Gezin, de organisatie die in Vlaanderen
Doel was het wederzijdse beleid inzake onderzoek en preventie nog meer op elkaar af te stemmen.

Dank zij de goede verstandhouding met de stichting Consument & Veiligheid te Amsterdam werd de preventievoorlichting synchroon gehouden. Enkele malen werd t.b.v. teksten van advies gediend, zo ook t.b.v. het door Consument en Veiligheid geïnitieerde vergelijkend onderzoek op producteigenschappen van dekentjes.
De behoefte aan betrouwbare voorlichting over babyartikelen blijft groot. Ook dit jaar bleek herhaaldelijk dat fabrikanten en detailhandel niet-onderbouwde veiligheidsclaims hanteren en producten aanbevelen op een wijze die veilig gebruik niet altijd bevordert.

In rechtstreeks contact toonde de importeur van een hoeslakentje met een ingenaaid gedeelte dat als zeiltje fungeert zich na aanvankelijk dreiging met een kort geding zich inschikkelijk en kon in goed overleg een aanpassing van het product worden overeengekomen die de veiligheid ten goede komt.
De importeur van een sensormatje dat wordt aanbevolen met de misleidende, niet aan te tonen claim dat het preventief zou werken ten aanzien van wiegendood, toonde zich niet ontvankelijk voor het verzoek deze bewering achterwege te laten.

3. Educatie
Diverse bestuursleden van de stichting hielden in de loop van het jaar inleidingen voor academische opleidingen, artsen en kraamverzorgenden. De doelstelling op dit gebied werd tevens gediend door het schrijven van artikelen voor wetenschappelijke tijdschriften en vakpublicaties.

4. Overige activiteiten
In april namen drie bestuursleden deel aan een door de ministeries van Volksgezondheid en Justitie belegde conferentie over het rapport Richtlijnen na het overlijden van Minderjarigen. Prof. J. Huber (in een inleiding) en de secretaris (in een discussiepanel) bepleitten daar eendrachtig een aanpak die zowel wiegendoodouders vrijwaart van onnodige justitiële bemoeienis als het volvoeren van postmortaal onderzoek bevordert. Via contacten met Haagse beleidsmakers worden de verdere ontwikkelingen nauwgezet gevolgd.

In april werd de stichting door het Centraal Bureau Fondsenwerving een zogeheten Verklaring van Geen Bezwaar toegekend, een speciaal voor kleine en beginnende goede doelen ontworpen kenmerk, keurmerk beheert voor grotere organisaties.

De fondsvorming werd gediend door inleidingen van verscheidene bestuursleden voor organisaties als Lions en Lady's Circle.

Publiciteit

Verscheidene malen werd er door het uitgeven van persberichten aandacht gevraagd van de media voor onderzoeksresultaten en de noodzaak de aandacht voor preventie levend te houden. Het meeste effect sorteerden berichten over de (on)veiligheid van babyartikelen en de publicatie van het boek met onderzoeksresultaten van de LWW.
Er werd meegewerkt aan of commentaar verstrekt t.b.v. verscheidene dagbladartikelen en publicaties in onder meer de vak- en special interestbladen Tijdschrift voor Verloskundigen, Nursing en Kraamzorg en de publiekstijdschriften Ouders van Nu en Kinderen. Via het blad Kinderopvang werd aandacht gevraagd voor het voorbeeld-protocol voor kinderopvang.

OKZ-Perspectief, het kaderblad van het Landelijk Centrum Ouder en Kindzorg, inmiddels opgegaan in de Landelijke vereniging voor Thuiszorg, nam verscheidene malen berichten van de stichting op. In elke editie van De Praatpaal, het kwartaalblad van de Vereniging Ouders van Wiegedoodkinderen, werd verslag gedaan van het reilen en zeilen van de stichting.
Via het internationaal verspreide SIDS International News werden zusterorganisaties geïnformeerd over de actuele stand van zaken in Nederland.
Uiteraard dragen ook berichten op de eigen website bij aan externe publiciteit.

Financiën

Het begrotingsoverschot van 2001 sloeg in het verslagjaar weer om in een bescheiden tekort. De reserve bleef toereikend om de continuïteit van de stichtingsactiviteiten voor bijna twee jaar veilig te stellen. De structurele uitgaven namen licht toe, maar niet meer dan op grond van de toegenomen activiteiten mocht worden verwacht.

Vlak voor het einde van het jaar werd de uitgever van de maandbladen Ouders van Nu en Kinderen, onderdeel van Sanoma Uitgevers, opnieuw bereid gevonden om in natura hoge oplagen (respectievelijk 300.000 en tweemaal 25.000 stuks) te sponsoren van de drie edities van de preventiefolders. De slechts licht gewijzigde herdrukken zullen naar verwachting in het vroege voorjaar van 2003 beschikbaar komen.
Dank zij voortdurende technische ondersteuning in natura door de firma Eurite Communications Group te Wilnis bleven de kosten van beheer en onderhoud van de website zeer bescheiden.

Substantiële donaties ontving de stichting van Tefa-Portanje (medische apparatuur) te Woerden (€ 4.500), van NN (€ 1.200 en € 200); van het NS-Medewerkersfonds (€ 2.268,90), van Lady's Circle Noordwest-Veluwe € 453,78, van Lions Loon op Zand € 2.268,90, van Lions Rhijnhart te Alphen aan den Rijn € 500 en van N.C.W. Martens uit Nijmegen € 680,67. Een toezegging van uitvaartverzekeraar Yarden Holding (€ 2.268,90) werd kort na het afsluiten van dit verslagjaar gestand gedaan.

Met even grote dankbaarheid noteerde het stichtingsbestuur een tot enkele honderden euro's oplopend aantal giften van particulieren, onder wie wiegendoodouders.

Van de vereniging Ouders van Wiegedoodkinderen werd dit jaar € 4.537,80 aan financiële steun ontvangen. De vereniging waardeert daarmee de belangenbehartiging van ouders/lotgenoten, die onder meer tot uiting komt in advisering, ondersteuning, informatie en bijdragen aan het kwartaalblad De Praatpaal.
De trouwste donateur British School of Amsterdam droeg € 170 bij. Ook verscheidene bestuursleden van de stichting namen donaties voor hun rekening. Zo stortte voorzitter Bogtstra € 816,80, maakte bestuurslid J. Mulder € 238,50 over en liet secretaris Hopmans een honorarium voor een artikel ad € 207,50 ten goede komen aan de stichting.

Het jaar 2002 werd afgesloten met een exploitatietekort van € 4.759 (in 2001 was er een exploitatieoverschot van € 8.534,70). Het eigen vermogen slonk bijgevolg van € 53.326 (exclusief het voor onderzoek geoormerkte geld) tot € 48.568.

Zie voor de kapitalisatie van de activiteiten die zich daarvoor lenen de Jaarrekening 2002.
Een vooruitblik op volgend jaar biedt de Verschillenanalyse 'rekening versus begroting'.

Organisatie

In 2002 kwam het bestuur vier keer bijeen. Als vergaderlocatie diende het WKZ te Utrecht. Het bestuur werkte op basis van het Beleidsplan voor 2000 en verder. In 2002 zijn er naar het oordeel van het bestuur bevredigende vorderingen gemaakt in de uitvoering. In het najaar besloot het bestuur om voorrang te geven aan het verkennen van de toekomst van de stichting op wat langere termijn boven het opstellen van een volgend beleidsplan voor 2003 en volgende jaren. Het secretariaat kon dank zij wat technische voorzieningen de toenemende werkdruk nog opvangen, maar verdere groei noopt tot professionalisering. Daarvoor ontbreken vooralsnog de middelen.
Voorjaar 2003 hoopt het bestuur zicht te krijgen op de mogelijkheden om de thans ontwikkelde activiteiten en het bereikte niveau voor de komende tijd veilig te stellen.

Het bestuur bleef ongewijzigd van samenstelling; helaas nog altijd met de vacature voor een gekwalificeerde fondsenwerver.

Bestuursdelegaties van oudervereniging en stichting overlegden enkele malen met het oogmerk informatie uit te wisselen en de werkterreinen optimaal op elkaar afgestemd te houden.

Bestuur

Voorzitter: drs. W.L. Bogtstra, huisarts
Secretaris: R.M. Hopmans, journalist, oud-voorzitter Vereniging Ouders van Wiegedoodkinderen
Penningmeester: M.T.M.P. de Krom, registeraccountant
Leden:
dr. M.P. L'Hoir, klinisch pedagoog, psychotherapeut
dr. A.C. Engelberts, kinderarts
mr. S.A.M. de Wijkerslooth-Lhoëst, jurist
prof.dr. W. Kuis, kinderarts, immunoloog
drs. J.C. Mulder, kinderarts
vacature

Raad van aanbeveling

Kristien Hemmerechts, schrijfster
Prof. dr. C. Spreeuwenberg, huisarts, oud-hoofdredacteur Medisch Contact
Drs. L.W. Stam, oud-burgemeester van Vlaardingen
Johan Stekelenburg, burgemeester van Tilburg
Prof. dr. S.P. Verloove-Vanhorick, hoogleraar preventieve en curatieve gezondheidszorg voor kinderen, hoofd divisie Jeugd van TNO Preventie en Gezondheid
H. Wiegel, voorzitter Zorgverzekeraars Nederland
Jos Brink, auteur, acteur, pastor
Prof. dr. J. van den Bout, bijzonder hoogleraar verliesverwerking, psycholoog
Pia Dijkstra, journalist
Tom van 't Hek, huisarts

Wetenschappelijke adviescommissie

Mevr. dr. A.L. den Ouden, kinderarts-epidemioloog
Mevr. drs. M. Vintges, bioloog
Dr. A.C. van Vught, kinderarts/intensivist
Dr. P. Westers, statisticus
Dr. H. Wierenga, kinderarts
Mevr. dr. A.C. Engelberts, kinderarts (voorzitter)

Noorden, 18 juni 2003

R.M. Hopmans, secretaris

Jaarrekening 2002

Balans per 31 december 2002
na voorstel bestemming nettoresultaat (bedragen in euro's)

Staat van Baten en Lasten over 2002
bedragen in euro's

Waarderingsgrondslagen

Alle bedragen in de balans en de staat van baten en lasten betreffen de nominale waarde.

Balans / Activa:

De vorderingen op de balans zijn gewaardeerd op nominale waarde.
Een voorziening voor oninbaarheid werd niet noodzakelijk geacht.

Van de liquide middelen is € 37.012,-- onmiddellijk te vrije beschikking.

Balans / Passiva:

Het eigen vermogen is geheel vrij besteedbaar in overeenstemming met de doelstellingen.

Staat van Baten en Lasten

Ontvangsten en uitgaven worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.

De baten uit eigen fondsenwerving zijn verantwoord zonder dat daarop de eventueel daarmee samenhangende kosten in mindering werden gebracht.

Het resultaat beleggingen, i.c. het renteresultaat, is netto verantwoord.

De bestedingen van gelden aan respectievelijk wetenschappelijk onderzoek, preventie en voorlichting zijn geschied in overeenstemming met de doelstellingen.

Toelichting op de balans

In deze jaarrekening is de Richtlijn Verslaggeving Fondsenwervende Instellingen gevolgd.

Vermogen
Het vermogen is vrij besteedbaar. Het voordelige resultaat over 2002 is ten gunste van het vermogen gebracht.

Belastingen
betreft de verschuldigde schenkingsrechten over in voorgaande jaren ontvangen giften.

LWW
betreft de declaratie over het tweede halfjaar 2002 van de Landelijke Werkgroep Wiegendood (LWW).

Gelden van derden
betreft voor derden beheerde gelden ten behoeve van specifieke onderzoeken.

Kapitaalrekening
Van de Kapitaalrekening is € 22.689 vrij opvraagbaar.

Toelichting op staat van baten en lasten 2002

Baten:

- De verantwoorde giften, donaties en schenking betreffen alle 'baten uit eigen fondsenwerving'.
- Er zijn geen baten verantwoord, welke een aandeel zijn in gezamenlijke acties van eenmalige/tijdelijke samenwerkingsverbanden of aandeel zijn in acties van derden.

Lasten:

- Onder de lasten zijn geen lasten verantwoord die zijn aan te merken als specifieke kosten fondsenwerving, met uitzondering van de advertentie in Fikkert's Jaarboek
- De 'subsidie LWW' en bijdrage ALTE zijn bestedingen ten behoeve van de doelstelling bevorderen wetenschappelijk onderzoek.
- De 'projectkosten Veilig Slapen', herhaald implementatie-onderzoek en de 'kosten website' zijn aan te merken als besteding ten behoeve van de doelstelling preventie.
- Bestuurders van de stichting ontvangen geen bezoldiging.

Toelichting op de uitvoeringskosten

Het bestuur ontvangt geen vergoeding voor de verrichte prestatie.

Overige gegevens

Verschillen analyse 'rekening versus begroting'
Bedragen in euro's

Toelichting op de verschillen tussen de begroting 2002 en de realisatie 2002:

Giften, donaties, schenkingen
Aan giften, donaties en schenkingen is minder binnengekomen dan verwacht.

Bijdrage ALTE
De bijdrage aan dit onderzoeksproject werd niet begroot.

Herhaald implementatie-onderzoek
De uitvoeringskosten van dit onderzoek zijn lager dan begroot.

Deskundigenonderzoek
Bol Accountants te Boxmeer is gevraagd om de jaarrekening te controleren. De accountantsverklaring is aan de jaarstukken toegevoegd.

Noorden, 18 juni 2003
Namens het bestuur M.T.M.P. de Krom RA, penningmeester

Accountantsverklaring

Opdracht
Ingevolge uw opdracht hebben wij de in dit verslag opgenomen jaarrekening 2002 van Stichting Onderzoek en Preventie Zuigelingensterfte, bij afkorting Stichting Wiegedood te Utrecht gecontroleerd. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de stichting. Het is onze verantwoordelijkheid een accountantsverklaring inzake de jaarrekening te verstrekken.

Werkzaamheden
Onze controle is verricht overeenkomstig in Nederland algemeen aanvaarde richtlijnen met betrekking tot controleopdrachten. Volgens deze richtlijnen dient onze controle zodanig te worden gepland en uitgevoerd, dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen onjuistheden van materieel belang bevat. Een controle omvat onder meer een onderzoek door middel van deelwaarnemingen van informatie ter onderbouwing van de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. Tevens omvat een controle een beoordeling van de grondslagen voor financiële verslaggeving die bij het opmaken van de jaarrekening zijn toegepast en van belangrijke schattingen die de leiding van de stichting daarbij heeft gemaakt, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat onze controle een deugdelijke grondslag vormt voor ons oordeel.

Oordeel
Wij zijn van oordeel dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van het vermogen op 31 december 2002 en van het resultaat over 2002 in overeenstemming met in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving en voldoet aan de Richtlijn Fondsenwervende instellingen van de Raad voor de Jaarverslaggeving.

Boxmeer, 10 september 2003
Bol Accountants
w.g.
P.H.J. Verdijck RA
V.M. Draper RA

Bol Accountants, Postbus 142, 5830 AC Boxmeer

Jaarverslag 2003
Jaarverslag 2001